loader

COĞRAFİ İŞARETLER

Coğrafi İşaret nedir?
Coğrafi İşaret (Cİ), belli bir şehir, bölge veya ülkeye ait özellikleri itibariyle, bu coğrafi alan ile özdeşleşmiş bazı ürünlere (özellikle, gıda ve el işi ürünler için) uygulanabilen özel, ayrıcalık kazandıran bir isimlendirme şeklidir. Cİ kullanımı, ilgili ürüne ait tanımlı özelliklerin...

Amerikalılar Türkiye’den Götürdükleri O Sineğe Çok Şey Borçlu!

Amerikalılar Türkiye’den Götürdükleri O Sineğe Çok Şey Borçlu!

Üretimde en yakın rakipleri olan Mısır, Cezayir, İran ve İspanya gibi ülkelerin yanında, 1882’de İzmir’den...

52 Kiloluk Karpuzu Duyanlar Şaşkına Dönüyor

52 Kiloluk Karpuzu Duyanlar Şaşkına Dönüyor

Yaklaşık 13 bin yıllık geçmişi ve 33 medeniyete yaptığı ev sahipliği ile tarihin en önemli kentlerinden biri...

70 İlin Yöresel Ürünleri Antalya’da Buluşacak

70 İlin Yöresel Ürünleri Antalya’da Buluşacak

ATB’nin işlettiği Zeytin Park’ta gerçekleştirilen toplantıya ATB Başkanı Ali Çandır, Antalya Ticaret ve Sanayi...

Rengarenk

Rengarenk "Antep Kurutmalıkları" Tezgahları Süslüyor

Çevre il ve ilçelerdeki tarlalardan toplanan biber, patlıcan ve kabaklar içleri oyulduktan sonra iplere gerilip bir...

Karahöyük Ekmeği Üretimi Halen Sürüyor

Karahöyük Ekmeği Üretimi Halen Sürüyor

Denizli'nin Acıpayam ilçesinde yaşayan Sağ ailesi, Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos Seferi sırasında ordunun...

Erzincan Tulum Peyniri, Sofralara Lezzet Katıyor

Erzincan Tulum Peyniri, Sofralara Lezzet Katıyor

Göçerler, pişmemiş koyun sütünü, "şir" olarak bilinen doğal peynir mayası ve Kemah tuzu ile işleyerek ürettikleri ...

Türkiye'nin Pestil ve Kömesi Gümüşhane'den

Türkiye'nin Pestil ve Kömesi Gümüşhane'den

Geçmişte özellikle kışlık çerez olarak evlerde yapılan pestil ve köme, bir firmanın ticari amaçlı üretiminin...

Adana'da Evlerin Damları Kırmızıya Boyandı

Adana'da Evlerin Damları Kırmızıya Boyandı

Hazır salçalara güvenmeyen ve kendi salçasını ucuza mal etmek isteyen vatandaşlar, kent merkezindeki biber satıcılarına...

80 Yıldır Yayık, Yer Sofrası Ve Oklava Yaparak 7 Çocuk Okuttu

80 Yıldır Yayık, Yer Sofrası Ve Oklava Yaparak 7 Çocuk Okuttu

Çocuk yaşlarda çırak olarak başladığı mesleğini azim ve gayretle devam ettiren 92 yaşındaki Mustafa dede, askerden...

Çayın Gen Haritası Çıkartılıyor

Çayın Gen Haritası Çıkartılıyor

çaylıkların yenilenmesi projesi kapsamında bölgeye en uygun çay bitkisinin yetiştirilmesi ve çoğaltılması için...

Milli buğdaya 4 yeni çeşit ekleniyor

Milli buğdaya 4 yeni çeşit ekleniyor

1963 yılında kurulan enstitüde tohum ıslah çalışmalarına başlandığını, şu ana kadar 14 ekmeklik,...

Fiskobirlik: Üreticinin Getireceği Tüm Fındığa Talibiz

Fiskobirlik: Üreticinin Getireceği Tüm Fındığa Talibiz

Her yıl bir önceki yıla göre biraz daha fazla fındık almayı, biraz daha büyümeyi hedeflediklerini belirten Bayraktar...

Bingöl'de İlk Kinoa Hasadı Başladı

Bingöl'de İlk Kinoa Hasadı Başladı

Kinoanın, buğday ve pirinç gibi ürünlere alternatif bir ürün olduğunu ifade eden Güven, "Bu yıl...

COĞRAFİ işaret koruması altında bulunan 'Kars Kaşarı'nda kaliteyi artırmak için çalışmalar sürüyor.

COĞRAFİ işaret koruması altında bulunan 'Kars Kaşarı'nda kaliteyi artırmak için çalışmalar sürüyor.

Kars merkeze bağlı Boğatepe Köyü'nde Çevre ve Yaşam Derneği'nin yürüttüğü 'Coğrafi işaretli ...





Coğrafi İşaret nedir? 
Ülkemizde katkıları nelerdir?
Coğrafi İşaretin faydaları nelerdir?
 
Son 2 yılda Ankara Simidi, Ankara Döneri, Ankara Tava, Erkeç Pastırma için tescil işlemleri Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü tarafından hazırlandı ve tüm bu ürünlerin tescil işlemleri tamamlanma aşamasında. Bu şekilde bu ürünlerin katma değerinin artırılması ve tanınırlığının sağlanması amaçlandı.
 
Tüm dünyada coğrafi işaretli ürünlerin eşdeğerine göre 2.2 kat daha pahalı satıldığı dile getirilen zirvede, iki gün boyunca konu ile ilgili birçok bilimsel sunum ve coğrafi ürün sergilenmesi gerçekleştirildi.
Coğrafi İşaret nedir?
Coğrafi İşaret (Cİ), belli bir şehir, bölge veya ülkeye ait özellikleri itibariyle, bu coğrafi alan ile özdeşleşmiş bazı ürünlere (özellikle, gıda ve el işi ürünler için) uygulanabilen özel, ayrıcalık kazandıran bir isimlendirme şeklidir. Cİ kullanımı, ilgili ürüne ait tanımlı özelliklerin gerçekten var olduğunu tescilliyor; örneğin söz konusu ürünün geleneksel yöntemlerle üretildiğini veya coğrafi özelliklere bağlı sıfatları taşıdığını doğrulaması gibi…
 
Coğrafi İşaret ile ilgili tanımlar
Coğrafi işaret, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretlerdir. Coğrafi işaretler menşe adı ve mahreç işareti olarak ikiye ayrılmaktadır.
 
Menşe Adı
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya istisnai durumlarda ülkeden kaynaklanan bir ürünün tüm veya esas nitelik ile özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması ve ilgili ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması ürünün “menşe adını” belirtir. Menşe adları ait oldukları coğrafi bölgenin dışında üretilmezler. Çünkü ürün, niteliklerini ancak ait olduğu yöre içinde üretildiği takdirde kazanabilir. Menşe adına Finike Portakalı ve Malatya Kayısısı örnek gösterilebilir.
 
Mahreç İşareti
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan veya bölgeden kaynaklanan bir ürünün belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş olan ve üretimi, işlenmesi veya diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan ürüne “mahreç işareti” denir. Mahreç işaretlerinin, ürünün özelliklerinden en az biri o yöreye ait olmakla birlikte, yöre dışında da üretilebilmesi söz konusudur. Mahreç işaretine Antep Baklavası, Hereke İpek Halısı örnek gösterilebilir.
 
Coğrafi İşaretin önemi
Coğrafi işaret tescil başvurusu, coğrafi işarete konu olan ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler, tüketici dernekleri, konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları tarafından aşağıda belirtildiği şekilde yapılabilir.
 
Coğrafi işaret tescili tek bir üreticinin haklarını değil, tescil belgesindeki şartlara uygun üretim yapan ve pazarlayanların tümünün haklarını korur. Coğrafi işaretlerin bu özelliği, coğrafi işaretlerin diğer sınai mülkiyet haklarından en temel farkını oluşturur. Çünkü coğrafi işaret yöresel, bölgesel ve ülkesel genelliğe sahip olup, sağladığı hak belli bir kişiye veya bazı kişilere bağlanamaz. Diğer yandan coğrafi işaretlerin denetim mekanizmasının varlığı diğer sınai mülkiyet haklarından farkını oluşturur.
 
Coğrafi işaretin amacı, coğrafi işarete konu olan ürünün üretimi, kaynağı gibi bir takım genel niteliklerine bağlı olarak yerel özelliklerden ötürü belli bir üne kavuşmuş ürünlerin korunmasını sağlamaktır. Örneğin leblebi için “Çorum leblebisi” ibaresi, halı için “Kars el halısı” ibaresi, kaymak için “Afyon kaymağı” ibaresi belirli bir kalitenin işareti olarak ortaya çıkmaktadır.
 
Tüketiciler söz konusu yöre adıyla satılan ürünleri o yöre adına duydukları güven nedeniyle, diğer yerlerde üretilenlere tercih edebilirler. Bu nedenle bir ürün için belirli bir kalite ve aitlik işareti haline gelmiş yer adlarının coğrafi işaret olarak koruma altına alınmasında o yöre halkının menfaatlerinin korunması açısından büyük fayda vardır.
 
Coğrafi işaretler, ayrıca, ürüne pazarlama gücü katar ve ürünün gerçek üreticilerini koruyan kolektif bir hak olduğundan kırsal kalkınmaya aracılık eder ve ülke ekonomisine katkı sağlar.
 
Coğrafi işaret korumasının amaç ve faydalarından biri de, coğrafi işaret ibarelerinin gerekli özelliklere haiz olmayan sahte ürünler üzerinde kullanılmasının önüne geçilerek, tüketicinin yanıltılmasına engel olunması ve coğrafi işaretli ürünün ününden faydalanılmaması dolayısıyla tüketicinin korunmasına yardımcı olmaktır.
 
Coğrafi işaret korumasının sağladığı haklar
Coğrafi işaret tescili almış ürünün üretimini veya pazarlamasını tescil belgesinde düzenlenen şartlara uygun olarak herkes yapabilir. Yani tek bir üreticiyi değil, tescil belgesinde belirtilen şartlarda üretim yapanların veya satışa sunanların tümünü korur. Başvuru sahibinin rolü ise coğrafi işaretin tescil işlemlerini yürütmek, denetim işlemlerinde görev almaktır. Yani coğrafi işaret tescilinin ürüne katma değer sağlamasında başvuru sahibi temel rol almakta olup tescil, başvuru sahibine inhisari hak sağlamaz.
 
Tescilli adın ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımlar veya tescil kapsamındaki ürünleri andıran ya da çağrıştırabilen ürünlerle ilgili olarak tescilli adın dolaylı veya dolaysız olarak ticari kullanımı hak sahibinin talebi üzerine mahkeme tarafından önlenir.
 
Sözcük olarak gerçek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız biçimde ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan kullanımı veya korunan adın tercümesinin kullanımı veya ‘stilinde’ ‘tarzında’ ‘tipinde’ ‘türünde’ ‘yöntemiyle’ ‘orada üretildiği biçimde’ veya benzeri diğer açıklama veya terimlerle birlikte kullanımı hak sahibinin talebi üzerine mahkeme tarafından önlenir.
 
Ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım ve reklamında veya ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede doğal, esas nitelik ve özellikleri ile menşei konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer verilmesi hak sahibinin talebi üzerine mahkeme tarafından önlenir.
Ürünün kaynağı konusunda halkı yanıltabilecek biçimde ambalajlanması veya yanılgı yaratabilecek herhangi bir şekilde sunulması denetime ve yaptırıma tabidir.
 
Coğrafi işaret olarak tescil edilemeyecek işaretler
Coğrafi işaret tanımına uymayan adlar ve işaretler,
Ürünün öz adı olmuş adlar ve işaretler,
 
Ürünün gerçek kaynağı konusunda halkı yanıltabilecek olan bitki türleri ve çeşitleri, hayvan soyları veya benzer adlar,
Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı işaretler,
Paris Sözleşmesi ve Dünya Ticaret Örgütü’nü kuran anlaşmaya üye ülkelerde korunmayan veya koruması sona ermiş veya kullanılmayan adlar ve işaretler.
 
Coğrafi işaret tescil süreci
Tescil başvurusu yapılan coğrafi işaretlere ait bilgiler Türk Patent ve Marka Kurumu (eski adıyla Türk Patent Enstitüsü) tarafından değerlendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde, konuda uzman bir veya birkaç kurum veya kuruluştan görüş alınır. 555 sayılı KHK’da belirtilen koşulları taşıyan coğrafi işaret başvuruları Resmi Gazete’de yayımlanır. Menşe adları için Resmi Gazete’de ilan edilmesinin yanında coğrafi işaretin üretim alanını kapsayan ilde yayımlanan bir yerel gazetede yayımlanır. Mahreç işaretleri içinse Resmi Gazete ve yerel gazete ilanına ek olarak başvurunun Resmî Gazete’de ilan edildiğine ilişkin bilgi ilanı, yurt çapında dağıtımı olan en yüksek tirajlı günlük iki gazeteden birinde ilan yoluyla yayımlanır.
 
Yapılan ilana Resmi Gazete’de ilan tarihten itibaren altı ay içinde itiraza ilişkin ücret ödenmek şartıyla itiraz edilebilir. İtirazlar gerekçeleriyle birlikte bu konuda uzman bir ya da birkaç kurum veya kuruluşa gönderilir.
 
Gelen görüşler doğrultusunda başvurunun tesciline karar verilebilir, başvuru değişikliğe uğrayabilir ya da reddedilebilir. Başvuru reddedilirse veya değişikliğe uğrarsa bu durum Resmi Gazete’de ilan edilir. Tescil yayın tarihi itibari ile kesinlik kazanır.
Kurum tarafından incelenmesi ve itirazların değerlendirilmesi sonucu tescili uygun bulunan başvuru, Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra kesinlik kazanır ve Sicile kaydedilir.
 
Coğrafi İşaret başvurusu nasıl yapılır?
Coğrafi işaret başvurusu şu belgelerle yapılır:
1) Türk Patent ve Marka Kurumu internet sitesinde işlem formları arasında yer alan C101 numaralı Coğrafi İşaret Tescili Başvuru Formu, bilgisayar ortamında eksiksiz olarak doldurulmalıdır.
Coğrafi işaretin adı, coğrafi alanın ismi yer almaksızın sadece ürünün adı yazılmalıdır. “Malatya Kayısısı” için yapılan coğrafi işaret başvurusunda ürünün adı “kayısı”dır.
Başvuruya “menşe adı” veya “mahreç işareti” tanımlarından hangisi uygun ise yazılmalıdır. Bu seçeneğe ait destekleyici bilgi ve belgelerin de ek olarak sunulması gerekir.
Ürünün nitelikleri göz önünde bulundurularak markalama, etiketleme veya işaretleme kullanım biçimlerinden sadece biri belirtilmeli ve bu biçimlere ait bilgilere ve örneklere yer verilmelidir. Tescili talep edilen coğrafi işaretin standart karakterlerde yazılmış bir kelime unsurundan ibaret olmaması ya da kelime unsurunun yanı sıra şekli unsur da içermesi veya kullanım şekli olarak “etiketleme” usulünün seçilmesi hallerinde, ilgili coğrafi işaret ya da etiket örneğinin 7×7 cm boyutlarında hazırlanarak başvuru ekinde sunulması gerekir.
Ürünün üretildiği ve ürünün bağının olduğu coğrafi alan ayrıntılı olarak açıklanmalıdır. Bu bilgiler, gerekiyorsa, harita ile gösterilmelidir.
Ürünün üretim metodunda ürünün fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik ve benzeri ilgili özelliklerini açıklayıcı teknik bilgiler bulunmalıdır. Tescile konu edilen ürünü diğer
yörelerde üretilen benzer ürünlerden ayıran özellikler; üretim alanına ait iklim, toprak ve beşeri faktör özelliklerinin ürün üzerindeki ayırt edici etkileri tüm ayrıntılarıyla bu kısma yazılmalıdır. Bu amaçla daha önce ürünle ilgili yapılmış bilimsel çalışmaların eklenmesi veya böyle bir çalışma yoksa uzman kuruluşlar (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, üniversite, araştırma kuruluşları vb.) ile yapılacak bir çalışmayla başvurunun şekillendirilmesi gerekir.
Tescil başvurusunda bulunulan ürünlerin ayırt edici özelliğin tespitinde, aynı çeşidin farklı yerlerde yetiştirilmesi halinde kaynaklandığı coğrafyadan bir farklılık kazanıp kazanmadığının tespiti için biyokimyasal analizlerin yıl tekrarlı olarak yapılıp değerlendirilmesi gereklidir.
Ürüne ait genel üretim metotlarından ziyade, tescile konu varsa ürünün yöreye özgü özellikler taşıyan üretim metodu, üretimde kullanılan özel araçlar ve özellikleri tüm detaylarıyla açıklanmalıdır.
Mahreç işaretine konu ürünün en az bir özelliği belirtilen coğrafi alanda gerçekleştirilmesi kaydıyla, ürünün diğer yerlerde de üretilmesi mümkündür. Ürünün hangi özelliklerinin yukarıda belirtilen üretim alanı içinde gerçekleştirilmesi gerektiği açıkça ifade edilmelidir.
Coğrafi işaret tescil başvurusunda bulunan, ürünün üretimi, işlenmesi veya ilgili diğer işlemleri hakkında yeterliğe sahip, yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek, birlik ve ya benzeri örgütten oluşan tarafsız bir denetim komisyonu oluşturmakla yükümlüdür.
2) Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir bilgi Kuruma ibraz edilmelidir.
3) Tescili istenilen menşe adı veya mahreç işaretine ait 15 adet örnek (8×8 cm)
4) Alanında uzman kuruluşların görüşlerinin aşağıdaki unsurları da içerecek şekilde başvuru formu ekinde sunulması gerekir:
Coğrafi işaret tesciline konu ürünün fiziksel, kimyasal ve benzeri ayırt edici özellikleri ile üretim tekniğinin açıklaması.
Ürün ile ürünün üretiminin yapılacağı coğrafi alanın bağlantısı, bu bağlantının niteliği ve vazgeçilmezliği, ürünün söz konusu alandan aldığı özelliklerin açıklaması.
5) Ürünün coğrafi işaret tanımına uyduğunu belgele yen dokümanların form ekinde bulunması gerekir. (Gazete, makale, araştırma yazıları vb.)
6) Vekil ile başvurulacaksa vekaletname ibraz edilmelidir.
 
Coğrafi işaretlerin denetimi
Coğrafi işaret başvurularının en önemli kısımlarından biri de denetim bölümüdür. Denetimin nasıl yapılacağı ve ürünün hangi özelliklerinin kontrol edileceği ile denetim dönemleri (üretim, pazarlama, saklama, ambalajlama aşamaları gibi) ve denetleme kriterleri konusunda açıklayıcı bilgilerin başvuru formunda yer alması gerekir.
 
Başvuru formunun denetim kısmında coğrafi işareti tescil başvurusu yapan kişinin oluşturduğu denetim komisyonu tarafından ürünün üretimi, tescilli menşe adı veya mahreç işaretinin kullanım biçimi, ürün üzerinde belirtilmesi veya etiketleme şekillerini ayrıntılı olarak denetler. Komisyon üretim durumlarını sürekli kontrol edecektir. Denetim işlemi için konu ile ilgili uzman ve tarafsız kurum veya kuruluşlarla işbirliği yapılabilir.
 
Denetim komisyonu tescil başvurusunda taahhütnameleri bulunan alanında uzman tarafsız kurum veya kuruluşlarından oluşmalıdır. Taahhütnamede 555 sayılı KHK hükümlerine uygun olarak yerine getirileceğine ilişkin resmi onaylı olan ve kişi adı belirtilmeyen http://www.tpe.gov.tr/TurkPatentEnstitusu/commonContent/CAbout internet adresinde belirtilen örneğe uygun taahhütnamelerin başvuru formuna eklenmesi gerekir.
 
Denetim komisyonu, görevini tam olarak yerine getirmek için yeterli personel, donanım ve diğer olanaklara sahip olarak denetimi etkin bir şekilde yapmalıdır. Denetim komisyonu, üretim aşamalarının yanı sıra şikâyet halinde de denetim yapabilir.
Coğrafi işaretlerden tarım ve gıda ürünlerine ilişkin piyasa denetimi 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu gereğince tarım ve gıda ile ilgili coğrafi işaretlerin kullanımının tescilde belirtilen özelliklere uygunluğunu Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.
 
Coğrafi işaretin kullanımına ilişkin denetim raporları her 10 yılda bir Enstitü’ye ibraz edilir. Enstitüye ibraz edilen denetim işlemlerinin yeterince ve gereği gibi yerine getirilmemesi halinde coğrafi işaret tescilinin hükümsüzlüğü mahkemeden talep edilir.
 
Coğrafi işaretler üzerindeki tasarruflar
Coğrafi işaret lisans, devir, intikal, haciz ve benzeri hukuki işlemlere konu olmaz ve teminat olarak gösterilmez.
 
Coğrafi işaretlerin hükümsüzlüğü ve hakkın sona ermesi
Coğrafi işaret tescili belirli bir süre için yapılmaz. Koruma süresi olmadığından marka korumasındaki gibi koruma süresinin yenilenmesi de yoktur. Tescil her ne kadar süre sınırlaması olmadan yapılsa da bazı durumlarda koruma sona erebilir. Sona erme, coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne mahkeme tarafından karar verilmesi ile mümkündür. Mahkeme karar verirken sınırlı nedenlere dayanabilir. Coğrafi işaret, menşe adı, mahreç işareti tanımına uymayan işaretler, başvuru hakkına sahip olmayanlar tarafından tescil ettirilmiş coğrafi işaretler veya başvuru şartlarına uygun olmayan coğrafi işaretlerin tescili halinde hükümsüzlüğü herkes tarafından ileri sürülebilir. Ayrıca denetim işlemlerinin yeterince yapılmaması halinde de coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne karar verilebilir.
 
AB nezdinde coğrafi işaret koruması
Avrupa Birliği’nde coğrafi işaret koruması, menşe adı ve mahreç işareti korumasını konu alan coğrafi işaret tescilinin temeli 1992 tarih ve 2081/92 sayılı Tüzüğe dayanmaktadır. Bu Tüzük yerini 20 Mart 2006 tarihinde 510/2006 sayılı Tüzüğe ve bu Tüzük de yerini 1151/2012 sayılı 21 Kasım 2012 tarihli Tüzüğe bırakmıştır. 1151/2012 sayılı Tüzük uyarınca coğrafi işaret koruması elde etmek isteyen kişiler, öncelikle kendi ülkelerindeki ulusal otoritelere başvuruda bulunmak zorundadırlar. Ulusal mevzuata göre tescilli coğrafi işaretlerin Avrupa Birliği nezdinde tescili için AB Komisyonuna başvurulabilir.