loader

OSMANLI ŞERBETLERİ

***Günümüzde yapılan şerbetlerden en çok bilinen “DEMİR HİNDİ” şerbetinin gerçek ismi “TEMR-İ HİN-Dİ” dir. Bu isim ise mısırda yetişen ve halen buradan getirilen temr-i hindi bitkisinden gelir. Dile kolay geldiği için zamanla demir hindi olarak anılmaya başlanmıştır..!


Çilek Şerbeti Tarifi

Çilek Şerbeti Tarifi

mutfak teşkilatıyla seyahat eden ve büyük bir gurme olan Defterdarzade Mehmed Paşa'nın aşçılarıyla...

Akasya Şerbeti Tarifi

Akasya Şerbeti Tarifi

İstanköy adasından gelen limon ve turunçla yapılan meyve şurupları gibi Diyarbakır'dan nefis Hamrevat...

Keçi Boynuzu Şerbeti Tarifi

Keçi Boynuzu Şerbeti Tarifi

Evliya Çelebinin , Yabancı Seyyahların Kayıtlarında Ve Osmanlıda Saray Mutfağından Osmanlı Şerbetleri...

Gül Şerbeti Tarifi

Gül Şerbeti Tarifi

Busbecq, Türkler, “içtikleri suyun içinde biraz bal yahut şeker bulunursa Jupiter’in kevserine bile imrenmezler” ...

Subye ( Kavun Çekirdeği) Şerbeti Tarifi

Subye ( Kavun Çekirdeği) Şerbeti Tarifi

Subye ( Kavun Çekirdeği) Şerbeti Hazırlanışı : Kavun çekirdekleri kavunun lifli kısım- larından ayrılıp, yıkanır...

Karadut Şerbeti Tarifi

Karadut Şerbeti Tarifi

Osmanlı Saray Mutfağında Şerbet Aslında padişahın içmesi. içecek olarak yalnız bulunduğundan...

Demir Hindi Şerbeti Tarifi

Demir Hindi Şerbeti Tarifi

Demir Hindi Şerbeti Tarifi, Türk Mutfağı ve Osmanlı Saray Mutfağındaki şerbetlerden Günümüzde en çok...

Reyhan Şerbeti Tarifi

Reyhan Şerbeti Tarifi

Osmanlı Saray mutfağına giriş ve tanıtım ilk etapta mutlaka şerbetler olmalıdır (Helvane mutfağı)Genelde şölen...

Kızılcık Şerbeti Tarifi

Kızılcık Şerbeti Tarifi

Kızılcık Şerbeti Tarifi, Defterdarzade Mehmed Paşa'nın aşçılarıyla ilgili anlatılanlar, saray çevresi mutfağının üstün...

Hurma Şerbeti Tarifi

Hurma Şerbeti Tarifi

Hurma Şerbeti Tarifi, Osmanlı Saray Mutfağında Padişah Sofrası Evliya Çelebi, ülkenin değişik yerlerinden padişaha...

Armut Şerbeti Tarifi

Armut Şerbeti Tarifi

Armut Şerbeti Tarifi, Osmanlı Saray Mutfağında şerbet Aslında padişahın içmesi; içecek olarak yalnız bulun...

Lohusa Şerbeti Tarifi

Lohusa Şerbeti Tarifi

Lohusa Şerbeti Tarifi, Osmanlı Saray Mutfağında şerbet Aslında padişahın içmesi; Şerbetin orta halliler için basit...

Meyan Kökü Şerbeti Tarifi

Meyan Kökü Şerbeti Tarifi

Meyan Kökü Şerbeti Tarifi, Osmanlı Saray Mutfağında Uygun bir kase içerisine 10 gr meyan kökü çubuk...

Badem Şerbeti Tarifi

Badem Şerbeti Tarifi

Badem Şerbeti Tarifi, Türkler, “içtikleri suyun içinde biraz bal yahut şeker bulunursa Jupiter’in kevserine bile imrenmezler...

 Şeftali Şerbeti Tarifi

Şeftali Şerbeti Tarifi

Osmanlı Saray Mutfağı, Şeftali Şerbeti Tarifi; Şeftaliler soyulup çekirdekleri çıkartılarak küp küp doğranır...

Ekşi Elmalı Osmanlı Şerbeti  Tarifi

Ekşi Elmalı Osmanlı Şerbeti Tarifi

Ekşi Elmalı Osmanlı Şerbeti Tarifi; Su ve Osmanlı şerbetlerini soğutmak için kullanılan kar ve buz...

Neslişah Sultan'ın Saray Limonatası

Neslişah Sultan'ın Saray Limonatası

Osmanlı Şerbetleri 'nden Neslişah Sultanın Saray Limonatası Malzemeleri ve Yapılış Tarifi

Yaz Günü Şerbet, Valla Canıma Minnet!

Yaz Günü Şerbet, Valla Canıma Minnet!

Yaklaşık dört ay önce yaptığım doğumun ardından annemle bebek görmeye gelenlere neler ikram...

Geleneksel Türk Mutfağında Şerbet

Geleneksel Türk Mutfağında Şerbet

Geleneksel Türk Mutfağında Şerbet; Türk Mutfağı geleneksel yemekleri ve içecekleri ile çok zengin...

Şıra Çıkarılması Tarifi

Şıra Çıkarılması Tarifi

Şıra, üzüm suyunun kaynatılmasından ve çeşitli katkı maddelerininde katılmasından elde edilen Osmanlı Şerbeti Şıra

Kaynar Tarifi

Kaynar Tarifi

Kaynar Malzemeleri; Baharatların hepsini temiz bir tülbentin içerisine koyup bohça gibi bağlayalım...

Tıpta Şerbetlerin Yeri ve Anlamları

Tıpta Şerbetlerin Yeri ve Anlamları

Osmanlı Şerbetleri Ve On Beşinci Yüzyıldan Örneklerle Tıpta Şerbetlerin Yeri ve Anlamları…





*** Ülkemizde meyve sularının yaygınlaşmasından önce "Şerbet" denilen soğuk içecekler çok yaygındı. Özellikle mevlüdlerde eskiden lohusa şekerinden yapılan "Lohusa Şerbeti" dağıtılırdı. Nişanlarda ve söz kesilmelerde de yine aynı şerbet kullanılırdı. Esasen, “filanın şerbeti içildi” deyimi de şerbetten gelmektedir. Şerbetler çok çeşitli idi. Bal şerbeti, gülsuyu şerbeti, şeker şerbeti, lütuf şerbeti, tanrı şerbeti, gülsuyundan yapılmış şeker şerbeti, nardenk şerbeti, saf şeker şerbeti gibi şerbet türleri, Mevlana’nın şiirlerinde yer almıştır.
 
*** Geçmiş yüzyıllardan kalma tıp ve tedaviyle ilgili Osmanlıca eserlerde bolca şerbet tarifine rastlamak mümkün. Osmanlı sarayında şerbetlerin ayrı bir önemi vardı. Şerbetler, helvahane denen bölümde diğer tatlılarla birlikte hazırlanırdı. Bugüne ulaşan kaynaklardan bildiğimiz kadarıyla Osmanlı sarayında gül şerbeti, limon, demirhindi, ayva, vişne ve nilüfer şerbeti gibi şerbetler oldukça popülerdi. Bal ile sirkeden yapılan Sirkencübin denilen şerbetin hem susuzluğu gidermek ve hem de hastalıklarda ilaç yerine kullanıldığı belirtilmektedir.
 
*** Osmanlı Devleti, sokakta veya dükkanlarda satılacak şerbetlerin üretim yetkisini aktarlar ve akidecilerle birlikte “şerbetçi esnafı”na vermiş, şerbetlerin kalitesini, hatta halka sunulduğu kase ve tasların temizliğini yasal düzenlemelerle denetlemişti.
 
*** Çekici renkleri, güzel tatlarıyla dünya çapında haklı bir ünü olan Osmanlı şerbetleri günümüz Türk mutfak kültüründe de doğallığı ile öne çıkıyor. Bu lezzetli ve faydalı içecekler, meyve, baharat ve çiçek özlerinden yapılır, şifalı içecekler olarak görülüp hastalıklara ilaç, dertlere deva olarak kullanılır. Ayrıca, sıcak havalarda serinlemek, yemeklerden sonra sindirimi desteklemek için de şerbetler tercih edilir. Şerbetler özel günlerde, kutlamalarda da tüketilir. Osmanlı döneminden beri sevilerek tüketilen şerbetlerin değerli tarifleri değişmeden günümüze dek gelmiştir. 
 
Osmanlı Şerbetlerinin Tarihçesi
*** Osmanlı sarayını görme fırsatı bulan seyyahlar, her türlü meyvenin yetiştirildiği akıl almaz güzellikteki bahçelerden söz ederlerdi. Bu meyvelerden Osmanlılar şerbet, reçel, şekerleme, palüde ve hoşaf yaparlardı. Meyvelerden yapılan sofraların vazgeçilmez lezzetiydi şerbetler. Şarapsız bir Yunan ya da Roma şöleni olamayacağı gibi, şerbetsiz Osmanlı yemeği de düşünülemezdi. 1573 yılında sarayın helvahanesinde üzüm, limon, menekşe gibi şerbetlerin yanı sıra 851 okka (yaklaşık 1 ton) kırmızı ve beyaz gülden ve 52.300 adet nilüfer çiçeğinden şerbet yapılmıştır. 15. Yüzyıl sonrasında sarayın ve zengin sofraların gözde şerbetleri, gül, nilüfer, menekşe ve zambak gibi çiçeklerden yapılanlardı. Önemli konuklara bu şerbetlerden ikram edilirdi ve tabii bunlar için büyük paralar harcanırdı.
 
*** Sıradan şerbet ise bal ve üzümden yapılırdı. İstanbul’un çevresini baştan, başa kaplayan bağlarda yetişen üzümler, taze olarak yenilir, kış için kurutulur ve şerbet yapılırdı. Bal yahut şeker şerbeti günlük hayatta en çok tercih edilenlerdi. Üzümü sıkıp fıçıya doldurup üzerine sıcak su ilave ederek iyice karıştırdıktan sonra üzerini dikkatlice örterek iki gün dinlenmeye bırakarak hazırlanan arap şerbeti revaçta olan şerbetlerdi. Osmanlı mutfağında her türlü meyvenin şerbeti yapılırdı. 
 
Osmanlı’nın ünlü şerbetleri şöyle sıralanıyor
*** 1. Sikencebin Şerbeti 2. Demirhindi Şerbeti 3. Kastamonu Eğşisi Şerbeti 4. Hürrem Sultan Şerbeti 5. Sünnet Şerbeti 6. Reyhan Şerbeti 7. Böğürtlenli Saray Limonatası 8. Harnup Şerbeti 9. Somada Şerbeti 10. Vişne Şerbeti 11. Menekşe Şerbeti 12. Nilüfer Şerbeti 13. Zambak Şerbeti 14. Gül Şerbeti 15. Nar Şerbeti 16. Ayva Şerbeti 17. Böğürtlen Şerbeti 18. Sultan Şerbeti 19. Kayısı Şerbeti 20. Kiren Şerbeti (Kızılcık Şerbeti) 21. Subye Şerbeti 22. Meyan Kökü Şerbeti 23. Loğusa Şerbeti 24. Karadut Şerbeti
 
Kanuni Sultan Süleyman ve Osmanlıda Şerbet Geleneği
*** Kanuni Sultan Süleyman sıcak bir yaz günü Yeniçeri ortalarını ziyaret ve teftiş ederken, susamış. Ona bir kap içinde soğuk şerbet ikram etmişler. Kanuni’de, şerbeti içtikten sonra o tası altınla doldurup geri göndermiş. Ertesi yıl yine ortaları ziyaret ve teftiş ederken, her ortanın önüne geldiğinde şerbet dolu bir tas sunmuşlar ona. O da her tası altınla doldurtup, geri göndermiş. Bu şekilde her o mevsimde Padişah’a Yeniçeri ortalarından bir şerbet dolu tas gönderilmesi ve bunların altınla doldurulup, iade edilmesi gelenek olmuş. Savaşlarda bile cepheden bu taslar saraya gönderilir ve altınla dolu olarak geri gelmeleri beklenirmiş. 
 
***Günümüzde yapılan şerbetlerden en çok bilinen “DEMİR HİNDİ” şerbetinin gerçek ismi “TEMR-İ HİN-Dİ” dir. Bu isim ise mısırda yetişen ve halen buradan getirilen temr-i hindi bitkisinden gelir. Dile kolay geldiği için zamanla demir hindi olarak anılmaya başlanmıştır..!
 
***Osmanlı mutfağına giriş ve tanıtım ilk etapta mutlaka şerbetler olmalıdır (helvane mutfağı) ..! Aslında padişahın içmesi; içecek olarak yalnız bulunduğundan, başka bir içeceğin olmadığından dolayı söz konusu olan bir olgu gibi görünmektedir. 
 
*** Ancak D’Ohsson eserinde “...müslümanlar içecekleri şeyler hususunda da yiyeceklerinde olduğu gibi titizdir... Şerbetin orta halliler için basit, zenginler için teferruatlı çeşitleri vardır... büyük şahsiyetlerin evinde yıllık muhtelif şerbetleri hazırlamakla görevli kimseler vardır.... sarayda sırf şerbet, reçel v.s nin hazırlanması için özel bir büro vardır. 
 
*** Buraya “Gülhane” denir...Hazırlanan şerbet özleri kristal sürahilerde muhafaza edilir. Bir bardak suya bunlardan bir iki kaşık karıştıran müslümanlar en nefis içeceği hazırlamış olurlar... bu şerbetlere koku ve tat vermesi için şekerin yanısıra misk, amber, meyve parçaları gibi maddeler konurdu... Demekle Moryson’un aksine suyun dışında çok çeşitli içeceklerin söz konusu olduğunu ortaya koymaktadır
 
*** Bütün müslüman şehirlerinde “şerbetçi”, “şekerci” dükkanları, limonatacılar ve reçelciler vardır. Bunlarda çok çeşitli, zengin şekerleme ve nefis meşrubat bulmak mümkündür. Osmanlı mutfağı denilince yemek sanatı, yemek kültürü, sofra zenginliği, yemek çeşitliliği akla gelmektedir. Daha önce de değinmiş olduğumuz, çekirdeksiz limon suyu çıkarmak toz dondurma toz et ve buzdan kâselerde hoşaf servisi gibi basit örneklerini verdiğimiz sofra buluşları da bir yemek kültürü geleneğinin açık işareti sayılmaktadır.
 
*** Hangi konuda olursa olsun geçmişi, bulunduğu güne ve geleneğe yansıyan bir kültür birikimi, köklü toplumların varlığına işaret eder. Yemek kültürü de, köklü geleneksel öğretileri kurallaşmış ve aktarılmakta olan kültürün elemanı olarak, toplumların sahip olduğu değerlerdendi